Tonometria to badanie ciśnienia wewnątrzgałkowego. Może być wykonywane na kilka sposobów. Najnowocześniejsze są bardzo szybkie, bezkontaktowe i całkowicie bezbolesne. Tonometrię należy wykonywać zarówno profilaktycznie, jak i w celu diagnozy niektórych chorób oczu, w tym przede wszystkim jaskry. Jak przebiega badanie ciśnienia w oku? Po co się je wykonuje? Sprawdź i dowiedz się więcej!

Czym jest tonometria?

Tonometria to badanie ciśnienia w oku, czyli nazywając to inaczej, ciśnienia wewnątrzgałkowego. Badanie to pozwala określić, czy ciśnienie w oku mieści się w normie, a jego nieprawidłowe wartości mogą wskazywać na ryzyko wystąpienia jaskry.

Czym jest ciśnienie wewnątrzgałkowe?

Ciśnienie wewnątrzgałkowe to ciśnienie wywierane przez płyny znajdujące się wewnątrz gałki ocznej, głównie przez ciecz wodnistą w przedniej i tylnej komorze oka. Utrzymuje ono prawidłowy kształt oka, napięcie jego ścian oraz zapewnia odpowiednie odżywienie tkanek, takich jak rogówka i soczewka. Nieprawidłowo wysokie ciśnienie może prowadzić do uszkodzenia nerwu wzrokowego i rozwinięcia się jaskry, natomiast zbyt niskie ciśnienie może świadczyć o innych zaburzeniach oka.

Dowiedz się więcej o budowie oka.

Jakie powinno być ciśnienie w oku?

Zanim dowiesz się więcej o tym, jak przebiega tonometria, czyli jak wygląda badanie ciśnienia w oku, podpowiemy jeszcze, jaka powinna być wartość takiego ciśnienia. 

Co ciekawe, prawidłowe ciśnienie wewnątrzgałkowe oka zależy od równowagi między wytwarzaniem a odpływem cieczy wodnistej. U zdrowych osób zwykle mieści się ono w granicach 10-21 mm Hg, przy czym naturalne dobowe wahania rzadko przekraczają 5 mm Hg. Większość pacjentów ma wartości około 15-18 mm Hg, co jest przez specjalistów uważane za typowe i całkowicie normalne. Niewielkie przekroczenie tej normy zazwyczaj nie jest powodem do niepokoju, natomiast wyniki tonometrii równe lub powyżej 24 mm Hg wskazują na podwyższone ciśnienie w oku i wymagają dokładniejszej diagnostyki. Warto wiedzieć również, że poziom ciśnienia wewnątrzgałkowego waha się w ciągu dnia. Zazwyczaj najwyższe wyniki badania rejestrowane są w godzinach porannych, wieczorem wynik u tej samej osoby może być niższy.

Kiedy powinno się zmierzyć ciśnienie w oku? Wskazania do badania

Badanie ciśnienia wewnątrzgałkowego oka jest zalecane, gdy pojawiają się różne niepokojące objawy związane ze wzrokiem i funkcjonowaniem oka. Wskazaniem do takiego badania mogą być:

- mroczki przed oczami, 
- zaburzenia widzenia, 
- bóle głowy czy bóle oka.

Objawy te mogą świadczyć o nieprawidłowym ciśnieniu w gałce ocznej.

- Badanie ciśnienia oka jest również ważne w przypadku podejrzenia jaskry, która początkowo może rozwijać się bez wyraźnych objawów i prowadzić do uszkodzenia nerwu wzrokowego. Poznaj różnice między jaskrą a zaćmą.

- Wskazaniem do tonometrii są także profilaktyczne badania u osób, w których rodzinie występowała jaskra, ponieważ jest to choroba o podłożu genetycznym. 

- Co więcej, badanie ciśnienia w oku powinno być wykonane przy podejrzeniu nadciśnienia tętniczego oraz przy podejrzeniu nadciśnienia ocznego, które jest czynnikiem ryzyka jaskry i może prowadzić do poważnych zaburzeń widzenia.

Jak wygląda tonometria - badanie ciśnienia w oku?

Masz już komplet wiedzy o tym, kiedy należy wykonać tonometrię. Teraz pora na informację o tym, jak przebiega samo badanie.

- Tonometria aplanacyjna, zwana też spłaszczającą, to standard w diagnostyce jaskry i innych chorób oczu. Badanie zaczyna się od znieczulenia powierzchni oka kroplami, aby pacjent nie odczuwał dyskomfortu, oraz zastosowania roztworu fluoresceiny, która pod wpływem światła z lampy szczelinowej świeci, co pozwala dokładnie obserwować spłaszczenie rogówki. Lekarz używa tonometru Goldmanna, wyposażonego w podwójny pryzmat o średnicy 3,06 mm, którym delikatnie spłaszcza środek rogówki. Obserwując zmiany fluorescencji, można bardzo dokładnie określić ciśnienie wewnątrzgałkowe. Ta metoda jest uważana za najbardziej wiarygodną klinicznie i często stanowi punkt odniesienia przy porównywaniu innych technik pomiarowych.

- Tonometria bezkontaktowa, zwana również metodą air-puff, nie wymaga dotykania oka ani znieczulenia. Pacjent siedzi przed aparatem i skupia wzrok na wskazanym punkcie, a urządzenie wysyła krótki podmuch sprężonego powietrza, który delikatnie spłaszcza rogówkę. Czujniki mierzą reakcję rogówki i na jej podstawie obliczają ciśnienie wewnątrzgałkowe. Metoda ta jest szybka, wygodna i komfortowa dla pacjenta, dlatego jest często stosowana w badaniach i w rutynowych kontrolach okulistycznych. Wyniki z tonometrii bezkontaktowej mogą być nieco mniej dokładne niż z metody aplanacyjnej, dlatego w przypadku podejrzenia jaskry warto je na wszelki wypadek potwierdzić bardziej precyzyjnym pomiarem.

- Tonometria impresyjna jest starszą metodą pomiaru ciśnienia w oku i dziś już dużo rzadziej stosowaną. Badanie wykonuje się za pomocą tonometru Schiøtza, który ustawia się pionowo na rogówce, gdy pacjent leży lub ma lekko odchyloną głowę. Element urządzenia wgłębia się w rogówkę pod wpływem ciężarka, a opór, jaki napotyka, zależy właśnie od ciśnienia wewnątrzgałkowego. Odczyt przelicza się na wartość ciśnienia według specjalnych tabel. Wynik może być zafałszowany w przypadku osób starszych, u których rogówka jest bardziej sztywna, ale również u pacjentów z dużą krótkowzrocznością czy chorobą Gravesa-Basedowa, u których ciśnienie może być zawyżone lub zaniżone. Dowiedz się więcej o tym, czym jest krótkowzroczność.

Od czego zależy, w jaki sposób zostanie wykonana tonometria?

Sposób wykonania tonometrii zależy od gabinetu okulistycznego, do którego się udasz, ponieważ jest uzależniony od dostępnych w nim specjalistycznych narzędzi, a także od indywidualnych zaleceń wydanych przez lekarza. Sprawdź więcej informacji o tym, jak wygląda badanie wzroku u okulisty. 

Bibliografia:

https://inter-med.pl/bedzin/badania-zabiegi/tonometria-bedzin/
https://dobryokulista.pl/badania/badanie-cisnienia-wewnatrzgalkowego-tonometria/